Onkologiczna operacja strun głosowych – Bydgoszcz

W Oddziale Otolaryngologicznym w mieście Bydgoszcz przeprowadzamy onkologiczne operacje laryngologiczne, polegające na częściowym, połowicznym lub całkowitym wycięciu krtani, guzów z jamy ustnej, a także zabiegi z resekcją żuchwy i rekonstrukcją w obrębie narządów głowy oraz szyi.


Laryngektomia


Laryngektomia to operacja strun głosowych, która stanowi jedną z popularniejszych metod chirurgicznego leczenia chorób nowotworowych krtani.

Przygotowanie do zabiegu laryngektomii:

  • na tydzień prze planowaną operacją należy odstawić polopirynę, aspirynę oraz wszelkie leki zawierające w składzie kwas acetylosalicylowy,
  • poinformować lekarza o występujących u pacjenta lub w jego rodzinie problemach występujących podczas znieczuleń, o wszelkich schorzeniach przewlekłych, zaburzeniach krzepnięciach, uczuleniach,
  • regularnie przyjmowanych środkach farmakologicznych,
  • wykonać niezbędne badania (morfologia, kreatynina, jonogram, glukoza, grupa krwi, czasy krzepnięcia i krwawienia oraz badania obrazowe: RTG płuc, EKG, tomografia komputerowa szyi, USG szyi),
  • przed całkowitą operacją usunięcia strun głosowych dodatkowo zalecana jest konsultacja logopedyczna oraz psychologiczna.

Laryngektomia częściowa


Laryngektomia częściowa może zostać przeprowadzona z dojścia zewnętrznego, przez rozszczepienie krtani.


Wyróżnia się następujące typy operacji częściowych:


  • częściowe usunięcie krtani (czołowe lub czołowe-boczne),
  • wycięcie fałdu głosowego,
  • połowiczne usunięcie krtani,
  • nadgłośniowe poziome wycięcie krtani.

Wskazania do częściowej operacji strun głosowych to: choroba nowotworowa krtani we wczesnym stadium nagłośni oraz głośni.


Laryngektomia całkowita


Laryngektomia całkowita polega na całkowitym usunięciu krtani. Konsekwencją tego typu operacji strun głosowych jest brak emisji głosu przez chorego oraz oddzielenie drogi oddechowej od pokarmowej na stałe.

Wskazaniem do laryngektomii całkowitej jest przede wszystkim zaawansowane stadium choroby nowotworowej raka krtani.

Laryngektomia całkowita jako operacja strun głosowych nie powinna być przeprowadzana u pacjentów z odległymi przerzutami, w podeszłym wieku oraz u osób, u których zostały zdiagnozowane ciężkie schorzenia ogólne.


Technika zabiegu


Przed laryngektomią konieczne jest wykonanie tracheotomii, a następnie przez otwór w tchawicy jest przeprowadzana intubacja. Operacja polega na odcięciu krtani od góry, od nasady języka i gardła oraz od dołu, od tchawicy. W trakcie zabiegu całkowitego dodatkowo usuwana jest kość gnykowa z przestrzenią przednagłośniową. Pozostałe ściany gardła dolnego po odcięciu krtani są zszywane ze sobą, a do przełyku jest zakładana sonda odżywcza, w celu wygojenia gardła. Przy braku powikłań, przez okres około dwóch tygodni, pacjentowi podawane są wyłącznie półpłynne pokarmy przez sondę. Pozostałą część tchawicy zszywa się na stałe ze skórą szyi (powstaje przetoka nazywana tracheostomą). Równocześnie z operacją strun głosowych mogą zostać usunięte węzły chłonne szyi (najczęściej zarówno z lewej, jak i prawej strony). Po zabiegu zakładany jest drenaż do rany pooperacyjnej.


Zasady postępowania z chorym po laryngektomii:


  • podawanie antybiotyków przez okres ok. 10-14 dni,
  • karmienie pokarmami papkowatymi, które są podawane wyłącznie przez założoną w czasie zabiegu sondę odżywczą, po ok. dwóch tygodniach ma miejsce stopniowe włączanie do diety płynów i pokarmów półpłynnych, aż do powrotu do normalnego żywienia,
  • codzienna zmiana opatrunków z wyjęciem i czyszczeniem rurki, w zależności od stopnia skomplikowania operacji, usunięcie drenażu ma miejsce średnio po 3-5 dniach,
  • podawanie środków przeciwrefluksowych (podrażnienie przez kwaśną treść żołądkową zaszytej rany w gardle dolnym może przyczynić się do jej rozejścia oraz powstania przetoki ślinowej),
  • usunięcie szwów skórnych następuje po upływie tygodnia, natomiast szwów z tracheostomy po 10 dniach,
  • zapewnienie konsultacji psychologicznych.

Problemy, które często pojawiają się po operacjach strun głosowych: trudności z komunikowaniem się (odpowiednia rehabilitacja logopedyczna daje możliwość wykształcenia mowy przełykowej), odkrztuszanie dużej ilości wydzieliny z drzewa tchawiczno-oskrzelowego, zaburzenia węchu i smaku (powiązane głównie z wyłączeniem jamy nosowej z drogi oddechowej), częstsze schorzenia wirusowe dolnych dróg oddechowych, nieżytowy przewlekły zanik błony śluzowej nosa oraz zatok przynosowych.

Średni czas pobytu przy laryngektomii wynosi 12-14 dni.


Powikłania, które mogą pojawić się po zabiegu laryngektomii:


  • przetoka gardłowo-skórna – powstaje najczęściej na skutek rozejścia się rany zszytego gardła dolnego oraz przedostawania się śliny na powierzchnię skóry,
  • krwawienie – może wystąpić zarówno po całkowitej, jak i częściowej operacji strun głosowych, między innymi na skutek nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego lub zsunięcia się podwiązki na naczyniu,
  • zakażenie rany – może pojawić się w ciągu pierwszych siedmiu dni po zabiegu w okolicy tracheostomy, objawiające się głównie zaczerwienieniem oraz obrzękiem,
  • zwężenie tracheostomy – w niektórych przypadkach po laryngektomii całkowitej dochodzi do bliznowatego zwężenia przetoki – na tego typu problem są w szczególności narażeni pacjenci poddani wcześniejszej radioterapii oraz u których doszło do nieprawidłowego wszycia tchawicy w skórę szyi, leczenie polega głównie na rozszerzeniu mechanicznym bądź przeprowadzeniu korekcji operacyjnej zwężenia,
  • zasychanie wydzieliny w dolnych dogach oddechowych – jest to związane przede wszystkim z niewystarczającym nawilżeniem tchawicy bądź z niewłaściwym odkrztuszaniem wydzieliny, może to sprzyjać tworzeniu się czopów, które z kolei mogą być przyczyną duszności,
  • dysfagia – która może być skutkiem bliznowatego zwężenia w miejscu przejścia gardła w przełyk, najczęściej występuje u pacjentów, którzy po operacji strun głosowych wymagali dodatkowego leczenia radioterapią, eliminacja dysfagii polega na przeprowadzeniu ezofagoskopii,
  • wznowa miejscowa - czyli zaobserwowanie zmian nowotworowych w obrębie krtani po operacji częściowej lub całkowitej okolicy tracheostomy, ponad połowa wznów po zabiegach laryngektomicznych przypada na pierwsze dwa lata od operacji.

Usuwanie nowotworów jamy ustnej i języka (bez bądź z resekcją żuchwy oraz z zabiegami rekonstrukcyjnymi)


Rozpoznanie jest przeprowadzane w oparciu o:


  • badanie kliniczne (badanie węzłów chłonnych, guz lub rozległe, trudno gojące bądź długotrwale nie gojące się owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej),
  • badanie histopatologiczne (badanie pobranego wycinka owrzodzenia pod mikroskopem),
  • badanie radiologiczne (zdjęcie RTG, tomografia komputerowa) oraz ultrasonograficzne (USG).

Leczenie chirurgiczne nowotworów zlokalizowanych w obrębie jamy ustnej polega przede wszystkim na wycięciu guza z szerokim marginesem tkanek zdrowych, a także na usunięciu jedno bądź dwustronnych węzłów chłonnych. Leczenie operacyjne może zostać dodatkowo uzupełnione o radio bądź chemioterapię, w zależności od rozległości zmian, stopnia zaawansowania choroby nowotworowej i stanu ogólnego pacjenta.

W zaawansowanych stadiach raków leczenie wiąże się na ogół z koniecznością rozległego wycięcia tkanek miękkich jamy ustnej wraz z towarzyszącą im kością. Efektem rozległych ubytków tkanek mogą być deformacje twarzy, trudności z komunikowaniem się (po usunięciu języka), trudności w połykaniu i przeżuwaniu pokarmów (zapadnięcie się języka i tkanek dna jamy ustnej), kłopoty z otwieraniem ust (po usunięciu nowotworu zlokalizowanego w obrębie wargi), szczękościsk (po wycięciu zaawansowanych raków policzka) oraz powikłania powiązane z leczeniem uzupełniającym, czyli z radio i/lub chemioterapią (suchość w ustach, popromienne zmiany błony śluzowej, popromienna martwica kości).


Usunięcie nowotworu zatok i jamy nosa – maxillektomia


Poza częściowymi i całkowitymi operacjami strun głosowych, w Oddziale Otolaryngologicznym w Bydgoszczy, przeprowadzamy także zabiegi mające na celu usunięcie nowotworu zatok i jamy nosowej. Polegają one na wycięciu guza z tzw. rynotomii bocznej (z typowego dojścia operacyjnego).

Rynotomia boczna, nazywana również operacją metodą Moure’a stanowi zasadniczy sposób dostępu operacyjnego do chorób nowotworowych zlokalizowanych w obrębie jamy nosa oraz przylegających do niej zatok przynosowych. Polega na cięciu powłok skórno-mięśniowych od wewnętrznego kąta oka, od dołu, aż do wargi górnej. Taki sposób nacięcia pozwala na odsłonięcie rusztowania kostnego nosa i przedniej ściany masywu szczękowego. Po operacyjnym usunięciu przedniej ściany zatoki szczękowej razem z wyrostkiem czołowym szczęki i bocznym brzegiem otworu gruszkowatego, uzyskuje się wgląd do jamy nosa, zatoki szczękowej oraz zatok sitowych.

W przypadku zaawansowanych, złośliwych guzów nowotworowych zatoki szczękowej często konieczne jest usunięcie całej kości (maksillektomia), prowadzące do pozbawienia chorego części podniebienia i zębów (po operowanej stronie). Ubytek podniebienny oraz braki w uzębieniu można uzupełnić poprzez wykonanie protezy.